Bovengronds begraven

In Zuid-Europese landen is het heel gebruikelijk: overledenen worden daar in grafhuisjes bovengronds begraven. Ook in Nederland komt het voor. In Haarlem, de Heilig Landstichting en Valkenburg liggen begraafplaatsen met wandgraven. Maar ook in de rest van Nederland worden overledenen soms begraven in particuliere mausolea, kleine grafhuisjes. Het blijven echter uitzonderingen.
Een aantal ondernemers meent dat er ruimte is voor nieuwe vormen van bovengronds begraven. Het bedrijf Genius Loci introduceerde daarom in 2003 een nieuwe vorm van bovengronds begraven, palenque. Uitvaartverzorging Vervaart bv is samen met betonbedrijf Remion al enige tijd bezig met de grafheuvel. Of deze ideeën in een behoefte voorzien en economisch rendabel zijn, moet nog blijken.
Palenque
Het traditionele graf, zoals wij dat kennen, neemt volgens sommige onderzoeken onnodig veel ruimte in beslag en zou bovendien belastend zijn voor het milieu. In een poging voor deze vermeende nadelen een oplossing te bieden, onwikkelde Wilfred Hibers namens Adviesburo De Meent en in opdracht van begraafplaatsadviseurs Genius Loci
Palenque, de begraafplaats van de toekomst.
Palenque is een moderne, stijlvolle graftempel, waarin lichamen bovengronds worden begraven of bijgezet. De vorm van Palenque doet denken aan een piramide, het oudst bekende grafmonument. Elke verdieping, toegankelijk via een lift of statige trappen, heeft een eigen galerij van grafruimten, die plaats bieden aan een of meerdere lichamen. Middenin Palenque bevindt zich een aula, erbuiten een beschutte tuin, die na verloop van de grafrusttermijn eventueel ruimte biedt aan grafplaten.
Palenque dankt zijn naam, en in zekere zin ook zijn vorm, aan een in de negende eeuw onder de grond verdwenen Mayastad in Mexico, waarvan tot dusver slechts een gedeelte is blootgelegd. Een klein deel van de vele paleizen, tempels en piramides is inmiddels gerestaureerd. Het zal vermoedelijk nog eeuwen duren voor de stad in zijn geheel in ere hersteld is.
Palenque is volgens de ontwikkelaars dus zowel modern als klassiek, en combineert een praktische benadering met allure. Het concept is in 2004 voorgedragen voor de International Funeral Awards. Er is daarentegen ook veel scepsis: Palenque zou volgens ingewijden in de uitvaartbranche te kostbaar en praktisch niet uitvoerbaar zijn. De begraafplaats van de toekomst of toekomstmuziek? De tijd zal het leren.
De grafheuvel
Heden en verleden ontmoeten elkaar in de grafheuvel, een nieuwe manier om respectvol om te gaan met onze overledenen. De grafheuvel oogt in elk geval op de tekentafel natuurlijk en lijkt in weinig op de rechtlijnigheid van een aangelegde begraafplaats, die doorgaans bij voorkeur ver van de bewoonde wereld is gesitueerd. Een grafheuvel kan daarentegen volgens de bedenkers overal worden gecreëerd: in een natuurlijke omgeving, maar ook middenin een stad, waar het behalve onderdeel van het openbare leven ook een multifunctionele vorm van groenvoorziening zou kunnen zijn.
Grafheuvels zouden zowel ruimte moeten bieden aan asurnen als aan lichamen, die hun laatste rustplaats vinden in de bovengrondse graven. In de heuvel, die dankzij een neutrale aanblik dus heel goed centraal gelegen kan zijn, onstaat een intieme en beschutte plaats, waar nabestaanden alleen kunnen zijn met hun emoties. In België is onlangs een eerste grafheuvel gerealiseerd. In deze eerste heuvel kunnen slechts urnen worden geplaatst. Het is vooralsnog de vraag of de grafheuvel zich ooit meester zal gaan maken van het Nederlandse landschap.